Kiến Thức Sức Khỏe

Hệ Tiêu Hóa Của Chúng Ta Như Thế Nào

Bộ máy tiêu hóa là một ống chạy dài từ miệng xuống hậu môn, dài khoảng 8 mét. Khởi đầu
từ miệng, tiếp đến là thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, trực tràng và hậu môn. Dọc theo
ống là các bộ phận hỗ trợ tiết ra các dịch tiêu hóa như tuyến nước bọt, túi mật, gan, tụy
tạng. Như vậy, thực phẩm sẽ lần lượt đi qua các bộ phận sau đây:

Miệng
Miệng có ba chức năng chính: tiếp nhận thực phẩm, nhai thực phẩm cho nhuyễn nhỏ và
khởi sự việc tiêu hóa tinh bột.
Nước bọt giữ vai trò quan trọng trong các chức năng của miệng. Nước bọt được tiết ra từ ba
đôi tuyến nước bọt trong miệng, tổng cộng mỗi ngày khoảng 1,5 lít. Trong nước bọt có men
tiêu hóa amylase có tác dụng phân hóa carbohydrat. Nước bọt còn chứa mucin tạo thành độ
nhớt của nước bọt, làm cho thực phẩm sau khi nhai sẽ quyện lại với nhau thành cục và trơn,
dễ nuốt. Ngoài ra nước bọt còn có khả năng bảo vệ niêm mạc miệng và tiêu diệt một số vi
khuẩn có thể gây nhiễm độc cho răng, miệng.


Răng và lưỡi có vai trò rất quan trọng ở giai đoạn này. Răng giúp nhai nghiền thực phẩm.
Lưỡi đưa đẩy, nhào trộn thức ăn để giúp răng nhai nghiền tốt. Các nụ vị giác của lưỡi giúp
phân biệt vị thức ăn và góp phần tạo ra sự kích thích quá trình tiêu hóa. Chuyển động của
lưỡi cũng tạo thành phản xạ nuốt thức ăn xuống thực quản sau khi đã được nhai nhuyễn.

Thực quản
Thực quản là một ống có chức năng chuyển thực phẩm và nước uống xuống dạ dày mà
không tham dự vào sự tiêu hóa. Trong thực quản, thực phẩm được di chuyển nhờ các sóng
nhu động (peristalsis) tạo ra bởi sự co bóp luân phiên nhịp nhàng của các cơ thành thực
quản từ trên xuống dưới. Thực quản có chiều dài khoảng 25 cm.

Dạ dày
Dạ dày là nơi tiêu hóa thức ăn, nhưng cũng là nơi dự trữ thức ăn tạm thời. Nhờ có chức
năng dự trữ này nên chúng ta chỉ cần ăn mỗi ngày 3 lần, cho dù cơ thể liên tục cần được
cung cấp dinh dưỡng.
Các tế bào riêng biệt trong dạ dày tiết ra nhiều chất hóa học khác nhau, và tất cả được hòa
lẫn với nhau gọi là dịch vị dạ dày.
Thành phần chính của dịch vị dạ dày là:
– Acid hydrochloric, một loại acid rất mạnh có thể làm mềm các mô liên kết của thức ăn và
tiêu diệt các vi sinh vật có hại.
– Men tiêu hóa pepsin, một loại men có tác dụng phân hóa protein.
– Yếu tố nội tại glycoprotein cần thiết để có thể hấp thụ Vitamin B12.
– Ngoài ra còn có lipase (giúp phân hóa chất béo thành acid béo và glycerol), gastrin (giúp
thức ăn có thể được nhồi thành khối chất nhão), chất nhờn mucus (giúp bảo vệ niêm mạc
dạ dày). Nếu không có chất nhờn, acid sẽ ăn mòn niêm mạc, dẫn đến loét dạ dày.
Ở đoạn nối thực quản và dạ dày có cơ vòng tâm vị để ngăn thực phẩm đã vào dạ dày không
đi ngược lên thực quản, và ở đoạn nối giữa dạ dày với tá tràng có cơ vòng môn vị để ngăn
thực phẩm đã chuyển vào tá tràng (duodenum) không đi ngược vào dạ dày.

Ruột non
Ruột non có chiều dài kéo thẳng ra đến khoảng 6 mét, là bộ phận dài nhất của bộ máy tiêu
hóa. Tuy nhiên, do các nếp gấp của ruột nên ruột người sống chỉ đo được khoảng 3 mét.
Đoạn đầu của ruột non là tá tràng, dài khoảng 25 cm, là nơi mà 90 – 95% thực phẩm được
hấp thụ.
Ruột non tiếp nhận thực phẩm ở dạng đang được chuyển hóa. Tế bào ruột non tiết ra nhiều
men tiêu hóa để phân hóa protein và carbohydrat. Riêng các chất béo được chuyển hóa nhờ
có mật từ gan đưa vào. Các men tiêu hóa khác như trypsin, chymotrypsin, lipase, amylase,
nuclease từ tụy tạng cũng được đưa vào ruột non để hỗ trợ sự chuyển hóa và hấp thụ chất
dinh dưỡng. Trung bình, quá trình tiêu hóa ở ruột non kéo dài khoảng từ 3 tới 10 giờ.


Ruột già
Ruột già dài khoảng 1,5 mét, là nơi hấp thụ nước, muối khoáng và một số Vitamin. Các
Vitamin được vi sinh vật tạo ra tại ruột già gồm có Vitamin K, Vitamin B12, Vitamin B1,
(thiamin), Vitamin B2 (riboflavin).
Ruột già và trực tràng không tiết men tiêu hóa và không tham dự trực tiếp vào sự phân hóa
thực phẩm mà chỉ hút nước và các chất điện phân. Đây cũng là nơi lưu giữ chất bã trước khi
thải ra khỏi cơ thể.
Thành phần của phân có khoảng 75% nước, 25% chất đặc. Trong chất đặc có khoảng 35%
là xác của vi sinh vật, từ 20% tới 40% là chất vô cơ và mỡ, 2% đến 3% là chất đạm, và phần
còn lại là chất xơ, tế bào chết, mật…

Gan
Gan là cơ quan hỗ trợ cho sự tiêu hóa thức ăn và giữ nhiều vai trò rất quan trọng.
Gan chuyển hóa các chất dinh dưỡng, làm thay đổi cấu trúc hóa học của chúng để trở thành
những chất thích hợp hơn để tế bào có thể sử dụng. Một số chất dinh dưỡng sau khi chuyển
hóa được chính gan sử dụng, một số khác được dự trữ ở gan để chuyển sang máu khi cơ thể
có nhu cầu.
Một cách cụ thể, gan thực hiện các nhiệm vụ sau đây:
a. Dự trữ đường đơn glucose dưới dạng glycogen. Khi mức độ đường trong máu xuống thấp
hơn mức bình thường thì tế bào gan chuyển glycogen trở lại thành glucose và đưa vào máu.
b. Tổng hợp lượng đạm thừa mà cơ thể không hấp thụ được thành dạng ure để thận có thể
bài tiết ra ngoài theo nước tiểu.
c. Tổng hợp các protein huyết tương như albumin, globulin và các yếu tố làm đông máu.
d. Chuyển hóa chất đạm, carbohydrat và chất béo, khiến chúng được các tế bào sử dụng hữu
hiệu hơn.
e. Sản xuất mật, rất cần thiết cho sự chuyển hóa chất béo. Mật được chứa trong túi mật và
được chuyển sang tá tràng khi cần tiêu hóa chất béo.
g. Tham gia quá trình tạo hồng cầu mới qua việc sản xuất globin, một trong hai yếu tố tạo
thành huyết cầu tố (hemoglobin).
h. Phá hủy các hồng cầu già nua, chuyển hóa hemoglobin thành bilirubin rồi thải ra theo
đường phân.
i. Giải độc cho cơ thể bằng cách phân hủy, vô hiệu hóa một số chất độc, chẳng hạn như
lượng cồn trong máu (alcohol) sau khi uống rượu và một số chất độc có trong các loại thuốc
trị bệnh.
k. Dự trữ một số Vitamin và chất khoáng.


Tụy tạng
Tụy tạng tiết ra một số men tiêu hóa như lipase để phân hóa chất béo, amylase để chuyển
hóa tinh bột thành đường, trypsin để phân hóa protein thành những phân tử acid amino có
cấu trúc đơn giản hơn…
Trong điều kiện bình thường thì có từ 92% tới 97% thực phẩm ăn vào được tiêu hóa và hấp
thụ. Nước, Vitamin, chất khoáng, đường đơn, rượu được hấp thụ trong tình trạng nguyên
thủy. Đường đa, chất béo, đạm đều được chuyển hóa để dễ hấp thụ hơn.

Nguồn: Excellence Spa

Gửi bình luận của bạn